Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2011

Ο Χριστός ξανασταυρώνεται

Στη Λυκόβρυση, ένα ελληνικό χωριό της Ανατολής, υπάρχει το έθιμο να γίνεται η αναπαράσταση των Παθών κάθε επτά χρόνια. Ο παπα-Γρηγόρης με τους προεστούς επιλέγουν τα πρόσωπα που θα λάβουν μέρος: το Χριστό θα υποδυθεί ο Μανολιός, ένας απλός βοσκός, τον Ιωάννη, ο Μιχελής, ο γιος του άρχοντα Πατριαρχέα, τον Ιούδα, ο Παναγιώταρος, τη Μαγδαληνή, η χήρα Κατερίνα. Αργά το απόγευμα, καταφθάνουν πρόσφυγες από ένα άλλο χωριό, καταδιωγμένοι από τους Τούρκους. Ζητούν βοήθεια, αλλά ο παπα-Γρηγόρης τους διώχνει, λέγοντας ότι φέρνουν μαζί τους επιδημία χολέρας. Οι πρόσφυγες, με επικεφαλής τον παπα-Φώτη, καταφεύγουν στο άγριο βουνό της Σαρακήνας. Τους βοηθούν μόνον ο Μανολιός, ο Μιχελής, η Κατερίνα, ο Γιαννακός και ο Κωνσταντής (οι δύο τελευταίοι επρόκειτο να υποδυθούν τους αποστόλους Πέτρο και Ιάκωβο).
Μετά από την επιλογή του στο ρόλο του Χριστού, ο Μανολιός αλλάζει μέρα με τη μέρα. Χωρίζει την αρραβωνιαστικιά του και αποφασίζει να φτάσει σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερη πνευματική, ψυχική και σωματική αγνότητα, με οδηγό τον παπα-Φώτη. Μάλιστα, στο πανηγύρι του προφήτη Ηλία υπερασπίζεται τους πρόσφυγες και μιλά για την αξία της αγάπης και του ελέους, προκαλώντας την αντίδραση των συγχωριανών του και την οργή του παπα-Γρηγόρη. Στο μεταξύ πεθαίνει ο Πατριαρχέας και ο Μιχελής αποφασίζει να μοιράσει την περιουσία του στους πρόσφυγες. Όταν εκείνοι έρχονται στη Λυκόβρυση να παραλάβουν τα κτήματα, ο παπα-Γρηγόρης κηρύσσει το Μιχελή ανισόρροπο και ξεσηκώνει τους ντόπιους. Μετά το βίαιο θάνατο του αδελφού του στη σύγκρουση που ακολουθεί, ο παπα-Γρηγόρης υποδεικνύει στον αγά το Μανολιό ως υπαίτιο όλων των συμφορών. Πετυχαίνει την καταδίκη του και την παράδοσή του στους εξαγριωμένους χωρικούς.
(
http://www.greekbooks.gr)

     Αυτή είναι πάνω κάτω η υπόθεση του βιβλίου του Νίκου Καζατζάκη "ο Χριστός ξανασταυρώνεται". Πρόκειται για ένα βιβλίο που βάζει τον ανγνώστη σε σκέψη, τόσο για τα θέματα που αφορούν τη θρησκεία, αλλά και για όσα αφορούν τη ζωή, την πολιτική κατάσταση, τη διακαιοσύνη, τη φιλοσοφία. Ο Καζατζάκης με τα πρόσωπα που συμμετέχουν στην πλοκή περιγράφει τους χαρακτήρες των ανθρώπων που συναντά κανείς στη ζωή. Ο γερό-Λαδάς, ο παπα-Γρηγόρης, ο άρχοντας Πατριαρχέας, ο Κωσταντής, ο Γιαννακός, ο παπα-Φώτης, ο Μιχελής, ο Αγάς, ο Μανολιός, ο Πναγιώταρος, και όλοι οι άλλοι χωριανοί φέρουν τους χαρακτήρες των ανθρώπων που συναντάμε καθημερινά.
     Πέρα όμως από αυτά, σκοπεύω να μιλήσω για αυτό το βιβλίο όπως εγώ το κατάλαβα, χωρίς πομπώδη λόγια και στερεότυπες εκφράσεις των κριτικών. Πριν από 3 χρόνια οι καθηγητές μας μας είχαν αναγκάσει να διαβάσουμε την "Αναφορά στο Γκρέκο". Ένα βιβλίο χωρίς υπόθεση, βαρετό, που πρέπει να το διαβάσω χωρίς να καταλαβαίνω όυτε καν τι λέει. Αυτά είχα πιστέψει τότε. Και το συμπέρασμα; Μισώ τον Καζατζάκη! Τώρα, τρία χρόνια μετά, ως βιβλιοφάγος που είμαι, έπεσα πάνω σε μια παλιά συλλογή των βιβλίων του συγγραφέα που κάποτε μου προκαλούσε αλλεργία μόνο το ονομά του. Τα σκούρα κόκκινα βιβλία με τους ανάγλυφους, δυσανάγνωστους τίτλους, τα κιτρινισμένα φύλλα και τη μυρωδιά της σκόνης και της παλιάς βιβλιοθήκης με προκαλλούσαν να τα ξεφυλλίσω.
    "Αναφορά στο Γκρέκο", "Καπετάν Μιχάλης", "Ο Χριστός ξανασταυρώνεται". Το πρώτο δεν ήθελα όυτε να το βλέπω, προσπέρασα την ιστορία του κρητικού καπετάνιου που πάνω κάτω την ήξερα και άρχισα να ξεφυλλίζω το τρίτο κατά σειρά βιβλίο. Η παλαιού τύπου γραμματοσειρά με τα αρκετά τυπογραφικά λάθη, από την πρώτη κιόλας αράδα με έκανε να δω τον Αγά καθισμένο στο μπαλκόνι του να κοιτάζει τους ραγιάδες στην πλατεία του ειρινικού χωριού να κάνουν τις κυριακάτικες ασχολίες τους. Η περιγραφή μου θύμισε Αστερίξ, αποφάσισα να ξεπεράσω την απέχθειά μου στο Νίκο Καζατζάκη και να του δώσω μια ακόμη ευκαιρία. Πιο πολύ όμως την ευκαιρία αυτή την έδωσα στον εαυτό μου.
    Ξεκινώντας την ανάγνωση γνώρισα αρκετούς χωριανούς, αναμεσά τους και τους πέντε προεστούς της Λυκόβρυσης. Έκπληκτη που το βιβλίο μου άρεσε, προσπαθούσα να ανακαλύψω ποιος είναι ο καλός, ποιος ο κακός και τι θα γίνει στο τέλος. Σύντομα όμως τα παράτησα, καθώς ανακάλυψα ότι τα πράγματα δεν ήταν ακριβώς έτσι. Δεν υπήρχε καλός και κακός, έκπληκτη διαπίστωσα πως δεν με ένιαζε να φτάσω στο τέλος. Κυρίως ήθελα να διαβάζω το βιβλίο, να βλέπω τη Λυκόβρυση, τη ζωή των ανθρώπων της, τους χαρακτήρες τους, τα πιστέυω και τις ιδέες τους.
    Αρκετά γρήγορα έφτασα στα σημεία όπου ο Καζατζάκης θίγει τη θρησκεία και τη λατρεία στο Θεό. Έχοντας απαλλαγή από τα θρησκευτικά και διάφορες απόψεις που κάνουν τους πιο πιστούς σε αυτά τα θέματα φίλους μου να με κοιτάζουν περίεργα, θέλησα να προσπεράσω τα κηρύγματα περί Χριστιανοσήνης, θαυμάτων, μεταθανάτιας ζωής και λοιπών. Άλλαξα γνώμη μόλις τα ξανασκέφτικα. Το γεγονός ότι δεν πιστεύω πως ο Χριστός έδωσε και πήρε τη λέπρα από το πρόσωπο του Μανολιόυ δεν σημαίνει ότι γι αυτόν που το πιστεύει δεν συνέβη. Διαβάζοντας τα εκτεταμένα κεφάλαια που ήταν αφιερωμένα στη σωτηρία της ψυχής και την πίστη στο Θεό, παραλίποντας την έντονη επιθυμία μου να τα σατιρίσω και να τα χαρακτηρίσω "κατηχητικό", ήρθε μπροστά στα μάτια μου η εικόνα του θεολόγου μας στο σχολείο. Έκανα μια απλή σύγκριση του τι διδασκόμαστε και του τι θα έπρεπε να διδασκόμαστε. Έφριξα.
      Το βιβλίο αυτό μου άνοιξε τα μάτια και με έκανε να γνωρίσω των άνθρωπο. Τον άνθρωπο που έχει συμφέροντα αδυναμίες και πιστεύω και, με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους ανάλογα με τον χαρκτήρα, πασχίζει να κάνει αυτό που θεωρεί καλύτερο. Κορυφαία σημεία κατά τη γνώμη μου τα εξής:

"-Ψωριάριδες, ψειριάριδες, ρεμπέτες, φώναξε, πού δεν έχετε μια πατουχιά χώμα και φωνάζετε: "Είμαστε αδέρφια!", γιατί; για να μοιράσουμε τάχα αδερφικά και να μας φάτε τα μισά... Ποιος σου' βαλε, μωρέ σεσέμη, τις παλάβρες αυτές στο κεφάλι;
-Ο Χριστός, αποκρίθηκε ο Μανολιός.
-Τον κακό σου τον καιρό. Ποιός Χριστός μωρέ; Ο δικός σας, όχι ο δικός μου."

"-Πώς πρέπει να αγαπούμε το Θεό, γεροντά μου; ρώτησε.
  -Αγαπώντας τους ανθρώπους, παιδί μου.
  -Και πώς πρέπει να αγαπούμε τους ανθρώπους;
  - Μοχτώντας να τους φέρουμε στο σωστό δρόμο.
  -Και ποιος είναι ο σωστός δρόμος;
  -Ο ανήφορος."

"Ο παπα-Γρηγόρης έγνεψε στον καντηλανάφτη κι αυτός ζύγωσε τρεκλίζοντας.
-Άνοιξε την πόρτα, πρόσταξε, και να ρθεις γρήγορα να σφουγγαρίσεις τις πλάκες από τα αίματα. Μην ξεχνάς, έχουμε απόψε τα μεσάνυχτα τη Γέννηση του Χριστού."

4 σχόλια:

  1. Κι εγώ τον μισώ τον καζαντάκη νεφέλη αλλά θα κάνω μια δοκιμή...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Οχι ακόμα, δος του λίγο χρόνο ώστε να τον εκτιμήσεις πραγματικά γι αυτά που θα έχει να σου πει και όχι για όσα λένε οι άλλοι ότι αξίζει ο Καζαντζάκης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. διαβαστε τον Ζορμπα και μετα θα δειτε τον πραγματικο Καζαντζακη !!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. malaka ti lete gia ton pio taladadouxo anthropo pou ehei zisei se auto to sumban.:)

    ΑπάντησηΔιαγραφή