Κυριακή, 29 Ιανουαρίου 2012

Ιθάκη-Κ.Π.Καβάφης

Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,
να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος,
γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι,
τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,
αν μέν’ η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή
συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,
αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,
αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου.

Να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος.
Πολλά τα καλοκαιρινά πρωιά να είναι
που με τι ευχαρίστησι, με τι χαρά
θα μπαίνεις σε λιμένας πρωτοειδωμένους·
να σταματήσεις σ’ εμπορεία Φοινικικά,
και τες καλές πραγμάτειες ν’ αποκτήσεις,
σεντέφια και κοράλλια, κεχριμπάρια κ’ έβενους,
και ηδονικά μυρωδικά κάθε λογής,
όσο μπορείς πιο άφθονα ηδονικά μυρωδικά·
σε πόλεις Aιγυπτιακές πολλές να πας,
να μάθεις και να μάθεις απ’ τους σπουδασμένους.

Πάντα στον νου σου νάχεις την Ιθάκη.
Το φθάσιμον εκεί είν’ ο προορισμός σου.
Aλλά μη βιάζεις το ταξείδι διόλου.
Καλλίτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει·
και γέρος πια ν’ αράξεις στο νησί,
πλούσιος με όσα κέρδισες στον δρόμο,
μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη.

Η Ιθάκη σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξείδι.
Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο.
Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.

Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δεν σε γέλασε.
Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,
ήδη θα το κατάλαβες η Ιθάκες τι σημαίνουν.

Τι πραγματικά είναι η "Ιθάκη" του Καβάφη;

Για τον Όμηρο η Ιθάκη είναι η πατρίδα, ο νόστος, ο πρροορισμός. Για τον Καβάφη είναι το ταξίδι. Η Ιθάκη που περιγράφει στο ποίημά του είναι ένα μέρος, διαφορετικό για τον κάθε άνθρωπο, όπου φτάνει ή επιστρέφει και θα επιστρέφει πάντα. Η Ιθάκη είναι ένα μέρος όπου, μετά τις κακουχίες, την ταλαιπωρία και τις εμπειρίες που συνέλλεξε, γυρίζει και ξεκουράζεται συγκεντρώνοντας δυνάμεις για την επόμενη περιπλάνηση που, μετά από πολύ δρόμο, πάλι στην Ιθάκη θα τον οδηγήσει. Έτσι, η Ιθάκη είναι συγχρόνως η αφετηρία και το τέλος κάθε φάσης που ζούμε στη ζωή μας, σηματοδοτώντας την περίοδο όπου επεξεργαζόμαστε τα όσα μέχρι τώρα μας συνέβησαν ενώ ταυτόχρονα προετοιμαζόμαστε για όσα πρόκειται να μας συμβούν. Η Ιθάκη είναι, για όσους ξέρουν το "Οσα παίρνει ο άνεμος", η Τάρα του καθενός από μας.

Τετάρτη, 11 Ιανουαρίου 2012

Μας πήρανε τον Μοντριάν μας

 Δευτέρα, αμέσως μετά τις διακοπές των Χριστουγέννων, ημέρα να φτύνεις. Αρχίζουν σχολεία, υποχρεώσεις, λογαριασμοί που πρέπει να πληρωθούν έως την Παρασκευή, ξανά κίνηση στους δρόμους. Και ακούς ότι σου βούτηξαν κάποιοι και ένα «μοντριάν». Ακούγεται πιο πολύ σαν κάτι που τρώγεται  (μεταξύ μονμπλάν και σατομπριάν ίσως;) αλλά όχι. Τα κανάλι και τα ραδιόφωνα θρηνούν. Για κάτι που δεν ξέρω πόσοι ήξεραν μέχρι σήμερα ότι υπήρχε. Ότι η Ελλάδα είχε στην κατοχή της πίνακα του Πικάσο, που κέρδισε με πολύ αίμα κάποτε και ένα πίνακα του Ολλανδού Πίετ Μοντριάν (1872 -1944).Ο Μοντριάν είναι ο ζωγράφος της απλότητας. Ξεκίνησε ζωγραφίζοντας κλασικά σχεδόν τοπία όπως αυτό που μας πήραν αλλά ήταν ένας τόσο ευαίσθητος δέκτης των τάσεων του καιρού του ώστε πέρασε γρήγορα στο Φοβισμό, στον Κυβισμό και σε άλλες τέτοιες τεχνοτροπίες για να καταλήξει να χαράξει το δικό του δρόμο της πλέον ακραίας απλότητας. Να καταργήσει τελείως τις εικόνες, να χρησιμοποιεί μόνο γκρί, μαύρο και τα τρία βασικά χρώματα κόκκινο, μπλε, κίτρινο προσπαθώντας να φθάσει στον πυρήνα των πραγμάτων που όπως και στη Φυσική εκεί δεν αναγνωρίζεις πλέον μορφές αντικειμένων αλλά τα ίδια τα στοιχεία που συνθέτουν την ύλη. Οι πίνακες που τον έκανα διάσημο είναι αυτοί που όταν τους βλέπεις θες να πεις «μα αυτό το κάνω κι εγώ». Ξεχνώντας ότι εννοείς πως αυτό το «αντιγράφεις» κι εσύ αλλά δεν το σκέφθηκες πριν το δεις.Η Ελλάδα λοιπόν έχασε προς το παρόν και ένα Μοντριάν αν και που τον είχε ποιος το ήξερε. Θα τον ξαναβρεί όμως γρήγορα. Έχω κάποιο γνωστό που ξέρει τον Υπουργό Πολιτισμού. Και μου είπε χθες στο τηλέφωνο ότι αμέσως πήρε επάνω του το πρόβλημα. Τηλεφώνησε και παρήγγειλε αλεύρι, καρύδια, σταφίδες, ζάχαρη και ό,τι άλλο απαιτεί μια συνταγή που είχε από τη μητέρα του. Αυτή τη στιγμή ψήνεται μια Φανουρόπιτα τόοοση, έχει μυρίσει ωραία όλο το Υπουργείο…

του Άλκη Γαλδαδά