Κυριακή, 23 Μαρτίου 2014

Δαρείος - Κ.Π.Καβάφης

Ο ποιητής Φερνάζης το σπουδαίον μέρος
του επικού ποιήματός του κάμνει.
Το πώς την βασιλεία των Περσών
παρέλαβε ο Δαρείος Υστάσπου. (Aπό αυτόν
κατάγεται ο ένδοξός μας βασιλεύς,
ο Μιθριδάτης, Διόνυσος κ’ Ευπάτωρ). Aλλ’ εδώ
χρειάζεται φιλοσοφία· πρέπει ν’ αναλύσει
τα αισθήματα που θα είχεν ο Δαρείος:
ίσως υπεροψίαν και μέθην· όχι όμως — μάλλον
σαν κατανόησι της ματαιότητος των μεγαλείων.
Βαθέως σκέπτεται το πράγμα ο ποιητής.

Aλλά τον διακόπτει ο υπηρέτης του που μπαίνει
τρέχοντας, και την βαρυσήμαντην είδησι αγγέλλει.
Άρχισε ο πόλεμος με τους Pωμαίους.
Το πλείστον του στρατού μας πέρασε τα σύνορα.

Ο ποιητής μένει ενεός. Τι συμφορά!
Πού τώρα ο ένδοξός μας βασιλεύς,
ο Μιθριδάτης, Διόνυσος κ’ Ευπάτωρ,
μ’ ελληνικά ποιήματα ν’ ασχοληθεί.
Μέσα σε πόλεμο — φαντάσου, ελληνικά ποιήματα.

Aδημονεί ο Φερνάζης. Aτυχία!
Εκεί που το είχε θετικό με τον «Δαρείο»
ν’ αναδειχθεί, και τους επικριτάς του,
τους φθονερούς, τελειωτικά ν’ αποστομώσει.
Τι αναβολή, τι αναβολή στα σχέδιά του.

Και νάταν μόνο αναβολή, πάλι καλά.
Aλλά να δούμε αν έχουμε κι ασφάλεια
στην Aμισό. Δεν είναι πολιτεία εκτάκτως οχυρή.
Είναι φρικτότατοι εχθροί οι Pωμαίοι.
Μπορούμε να τα βγάλουμε μ’ αυτούς,
οι Καππαδόκες; Γένεται ποτέ;
Είναι να μετρηθούμε τώρα με τες λεγεώνες;
Θεοί μεγάλοι, της Aσίας προστάται, βοηθήστε μας.—

Όμως μες σ’ όλη του την ταραχή και το κακό,
επίμονα κ’ η ποιητική ιδέα πάει κι έρχεται —
το πιθανότερο είναι, βέβαια, υπεροψίαν και μέθην·
υπεροψίαν και μέθην θα είχεν ο Δαρείος. 

74 π.Χ Αμισός, Καππαδοκία.

Ο ποιητής Φερνάζης έχει ένα ποίημα να γράψει. Ένα σπουδαίο ποίημα για το μεγαλύτερο Πέρση βασιλιά. Για το Δαρείο. Φυσικά, ο Δαρείος έχει εδώ και χρόνια πεθάνει, στο Μιθριδάτη –Διόνυσο και Ευπάτωρ- θα αναφέρεται το δημιούργημά του. Στο Μιθριδάτη, το μεγάλο, πανίσχυρο Καππαδόκη βασιλιά που τόλμησε να τα βάλει με ολόκληρη τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία ήδη δύο φορές.
Ναι, γράφοντας το «Δαρείο» του ο Φερνάζης θα γίνει ο πιο γνωστός, ο πιο τιμημένος από τους ποιητές της αυλής! Κανείς δε θα τολμά να τον αμφισβητήσει! Θα γίνει προστατευόμενος του ίδιου του μεγάλου Μιθριδάτη!
Ένα μόνο πρόβλημα έχει ο ποιητής και δεν μπορεί να ολοκληρώσει το ποίημά του. Πέντε μέρες τώρα τον απασχολεί και λύση δε βρίσκει. Θέλει σε άλλες δυο μέρες να έχει τελειώσει με το ποίημα, δε θέλει να καθυστερήσει πολύ. Ούτε όμως μπορεί να ξεπεράσει το πρόβλημά του. Να γράψει πώς πραγματικά πήρε ο Δαρείος την εξουσία –σκοτώνοντας όλους τους άλλους υποψήφιους βασιλιάδες- ή αυτό θα θυμίσει στο Μιθριδάτη –Διόνυσο και Ευπάτωρ- πώς κατέλαβε ο ίδιος την εξουσία σκοτώνοντας τη μητέρα και τον αδερφό του και θα στοιχίσει το κεφάλι στον ποιητή;
Τίποτα. Όσο κι αν το σκέφτεται ο Φερνάζης δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημά του. Και τότε, τη στιγμή της μεγάλης σκέψης και σύσκεψης με τον εαυτό του η πόρτα ανοίγει απότομα. Ο υπηρέτης που μπήκε μέσα είναι κόκκινος και λαχανιασμένος.
-          Πόλεμος! Έγινε ο πόλεμος με τους Ρωμαίους. Ο στρατός έχει αρχίσει να οπισθοχωρεί. Βρίσκονται μέσα από τα σύνορα.

Δεν μπορεί να το πιστέψει ο Φερνάζης! Τώρα βρήκε κι αυτός ο Μιθριδάτης –Διόνυσος βέβαια και Ευπάτωρ- αλλά τώρα βρήκε να κάνει πόλεμο με τους Ρωμαίους; Πάει το ποίημα του Φερνάζη. Τώρα κανείς δε θα έχει όρεξη να ασχοληθεί μαζί του… Πάει ο θρίαμβος, πάει ο θαυμασμός, πάει η προστασία από το βασιλιά…
Κι αφού ο στρατός υποχωρεί… Η Αμισός δε θ’αργήσει να πέσει στα χέρια των Ρωμαίων και τότε…

Τότε μια ιδέα έρχεται στο Φερνάζη. Φυσικά και θα γράψει την αλήθεια για το Δαρείο! Ποιος ο λόγος να μην το κάνει; Ο Μιθριδάτης, πάει, ξόφλησε πια. Οι Ρωμαίοι θα κερδίσουν τον πόλεμο, θα σκοτώσουν το Μιθριδάτη και όλους τους προστατευομένους του. Τι τύχη να έρθει αυτή τη στιγμή ο πόλεμος!

Δεν αργεί να ετοιμαστεί και το ποίημα του Φερνάζη. Το αντιγράφει δυο φορές και καλεί αγγελιοφόρο. Το ένα αντίτυπο το στέλνει στον Πομπηίο, το μεγάλο Πομπηίο, το Ρωμαίο Αυτοκράτορα! Το άλλο αποφασίζει να το πάρει μαζί του. Συσκευάζει και τα πιο απαραίτητα από τα πράγματά του, βγάζει από όλες τις κρυψώνες τα πολύτιμα αντικείμενα και τα λεφτά του και είναι έτοιμος να αναχωρήσει για την Ελλάδα. Ο ίδιος ξέρει ελληνικά και η Ελλάδα είναι ρωμαϊκή επαρχία. Ίσως από εκεί μπορέσει να φτάσει τελικά στη Ρώμη και να γράψει ένα ποίημα για τον Πομπηίο, το μεγάλο Πομπηίο, το Ρωμαίο Αυτοκράτορα. Ένα ποίημα καλύτερο από όλα όσα έγραφαν οι Ρωμαίοι ποιητές του παλατιού…

Μια λεπτομέρεια του μένει του Φερνάζη πριν εγκαταλείψει οριστικά το παλάτι του Μιθριδάτη. Έχει κρατήσει όλα τα ποιήματα που έχει γράψει σε αντίγραφα, αρχειοθετημένα προσεκτικά στο γραφείο του… Παίρνει όλους τους παπύρους με τα ποιήματά του και λίγη ίσκα.

Ο Φερνάζης είναι τώρα ποιητής προς τιμήν του Πομπηίου, του μεγάλου Πομπηίου, του Ρωμαίου αυτοκράτορα.

Όμως, καλέ μου Φερνάζη, ξέχασες κάτι βασικό. Ποιος σε περίοδο πολέμου με κολακευτικά κι ελληνικά ποιήματα να ασχοληθεί;

Πού πας; Πώς θα σώσεις τον εαυτό σου; Θα σώσεις άραγε ποτέ τον εαυτό σου;